شرایط ضمن عقد

در این مطلب شرایط ضمن عقد بررسی و توضیح داده شده است.

شرایط ضمن عقد

شرایط ضمن عقد به شرایط و قوانینی گفته می شود که در هنگام عقد بین دو زوج توافق و به صورت رسمی در سند ازدواج و در دفتر خانه ضبط و نگه داری می شود و همچنبن باید دانست این شرایط اگر ثبت نشود فاقد اعتبار قانونی است. این شرایط در روز عقد و در دفتر خانه توسط عاقد خوانده ( که در صورت قابل درک نبودن برای زوجین شرایط را به زبان ساده تر بیان می کند ) و در صورت رضایت هر دو طرف در سند ازدواج ثبت و توسط آقا و خانم امضاء می شود. این شرایط را قانون مدنی ایران که بر اساس مذهب و آیین و قانون اساسی تایین شده مشخص می کند اما باید دانست شرایط دیگری هستند که به تفاهم زوجین می توان به سند ازدواج اضافه نمود. معمولا شرایط ضمن عقد برای تغییر شرایط معمول و عادی ازدواج مورد استفاده قرار می گیرد که اگر این شرایط باعث نقض قانون نشود می تواند بر شرایط معمول قلبه کرده و آن ها ر ا نفی کند. همچنین اگر این شرایط باعث نقض قانون شود دیگر موجه و دارای اعتبار نیست. توصیه می شود برای رفع ابهام زوجین به مشاور اذدواجی مراجعه کرده و یک مسیر فکری درستی از این شرایط را برداشت کنید .

اصالت شرایط ضمن عقد 

این شرایط بر اساس دو روش پایه ریزی می شود. اولین روش به سنت و دین آن کشور باز می گردد و دومین روش توسط قانون اساسی بین المللی پایه ریزی می شود. همچنین باید دانست که این حقوق بیشتر متوجه خانم ها و حمایت از حقوق آن ها می باشد. این قوانین توسط امام خمینی بعد از انقلاب به اعتراض و درخواست خانم هایی که همسرانشان مانع فعالیت اجتماعی آن ها می شدند به شورای قضایی اعلام و تقبل گردید و به شرایط سند ازدواج نیز اضافه شد که در ادامه مطلب بیشتر در مورد آن و ریز شرایط آن گفته می شود. 

انواع شرایط ضمن عقد

در ابتدا باید گفت که به علت بی اطلاعی بسیار از خانمها از این شرایط و کاربرد این شرایط، بی توجه از کنار حقوق خود گذر می کنند.

شرط مقصود : به کلیه مسائلی می گویند که شرطی شود ( بطور مثال شرطی کردن مقدار مهریه و یا تعیین نوع فلز انگشتر عقد ) و در صورت رعایت نشدن این شرایط می توان شکایت و عقد را باطل کرد.

شرط فعل : به تمامی مواردی را که دو طرف را نسبت به عمل کردن یا عمل نکردن به یک موضوع خاص متعهد می کند.

شرایط ضمن عقد در کشور ایران

با توجه به فقه اسلامی و قوانین موجود در ایران سند ازدواج یک چهار چوبی برای زوجین به وجود می آورد که در آن از حق و حقوق خانم ها و آقایان گفته شده است. البته که باید دانست این محدودیت ها در قبال یکسری از وظایف آقایان و رعایت آن ها وضع شده است اما ممکن است آقایان تحت شرایطی از این قوانین به نفع خود استفاده و حقوق همسر خود را زیر پا بگذارند. این شرایط زوجین به رعایت قوانین درج شده در سند ازدواج چه در دوره ی ازدواج و چه بعد از جدایی یا طلاق متعهد می سازد. نکته ی مهمتر برای خانم ها این است که در قوانین کشور ما آقایان می توانند یکسری محدودیت برای همسر خود قائل شوند مانند حق سفر ، حق کار ، حق ادامه تحصیل ، حق طلاق و غیره … که در ذیل از مهمترین های آن ها توضیح داده شده است.

– حق حضانت فرزند : حضانت فرزند بعد از جدایی یا طلاق بر عهده ی هر دو والدین است مگر اینکه یکی از والدین صلاحیت تربیت و نگهداری از فرزند را نداشته باشد. اما در زمان به دنیا آمدن فرزند میتوان اعلام کرد که حضانت فرزند بعد از جدایی به عهده کدام والد باشد.

– حق طلاق : به طور طبیعی در ایران این حق برای آقایان است و در صورت تمایل بین زوجین آقایان می توانند به همسر خود این حق را بدهند که در صورت ناسازگاری و یا رعایت نکردن شرایط سند ازدواج خانم می تواند بدون اجازه آقا طلاق بگیرد.

از تعدادی از این شرایط می توان به شرایط ذیل اشاره کرد :

– سوء رفتار و سوء ارتباط : اگر همسر رفتار پرخاشگرانه و یا غیر طبیعی و یا ارتباطات نا معقول داشته باشد.

– جنون : اگر فرد دچار بیماری جنون باشد و پزشک تشخیص و تایید کند.

– اعتیاد : اعتیاد به هر نوع مواد یا هر نوع اعتیاد که پایه و اساس خانواده را به خطر بیندازد. 

– محکومیت همسر: اگر همسر جرمی مرتکب شود که مجازات وی 5 سال و یا بیشتر از 5 سال باشد.

– بیماری صعب العلاج : اگر فرد دچار بیماری نا الاج باشد و پزشک تشخیص و تایید کند.

اما باید دانست که در صورتی همسر می تواند بابت عدم رعایت این شرایط از همسر خود به دادگاه شکایت کرده و اگر به تحقیق دادگاه اثبات شود طلاق بدون نیاز به حضور همسر اجرا میشود.

حق کار :کار کردن ممکن است خانم ها را از رسیدگی به امور منزل و تربیت کودک دورتر کند و امکان مخالفت مرد را بر انگیزد.

و همچنین ممکن است محیط کار یک خانم برای همسرش جالب نباشد و مانع کار کردن وی شود در این صورت اگر شاغل هستید و یا قصد اشتغال دارید میتوانید این موضوع را نیز ذکر کنید. 

حق سفر : طبق قوانین ایران برای سفر به کشور دیگر باید اجازه ی شوهر گرفته شود اما میتوانید این را نیز در سند ازدواج قید کنید. 

عدم حق ازدواج مجدد : اگر وکالت مربوطه در زمان عقد بین شما و همسرتان توافق شده باشد در صورت رفتار خلاف همسر می تواند شکایت و عدم سازش را به دادگاه اعلام نماید. 

حق ادامه تحصیل : ممکن است آقایان به علت حس ریاست خود ادامه تحصیل را برای همسرشان منع کنند برای جلوگیری از این رفتار بهتر است در سند ازدواج ذکر کنید که نتواند مانع ادامه تحصیل شما شود.

حق تعیین محل زندگی : محل زندگی و تعیین شهر برای زنگی باید به توافق طرفین باشد.

شرط تقسیم مال بعد از طلاق : شرایطی است که بعد از جدایی تمامی اموالی که در سالهای زندگی مشترک زوج و زوجین به دست آمده به صورت مساوی تقسیم می شود.

البته که باید دانست که این شرط از قوانین خارج از کشور وارد کشور ما شده. در خارج از ایران هیچ کدام از زوجین به طور یکطرفه وظیفه ی پرداخت تمام هزینه های روزانه و امرار معاشی زندگی را ندارند بلکه پرداخت هزینه ی زندگی یک امر کاملا دو طرفه می باشد. اما در ایران کاملا متفاوت است و پرداخت تمام هزینه های روزانه و امرار معاش به تنهایی بر عهده ی آقایان است و خانم ها تعهد و وظیفه ای ندارند. با توجه به این مسائل مشکلاتی در اجرای این شرط به وجود می آید که در ادامه گفته شده است.

حق نفقه : پس از قرائت عقد دائم ، زوج وظیفه ی پرداخت نفقه زوجه را دارد که اگر از این وظیفه سر باز دارد هم از لحاظ کیفری و هم از نظر قانون مدنی مرد متحمل عواقب سختی می شود.

حق ترک همسر : اگر به هر دلیلی همسر شش ماه بیشتر بدون اطلاع و رضایت همسر خانه را ترک کند همسر می تواند از او در دادگاه شکایت و به تشخیص دادگاه عقد باطل می شود. همچنین مفقودالاثر شدن همسر نیز از این قانون پیروی میکند. خانم ها در صورت عقیم بودن همسر و اثبات آن به دادگاه میتوانند اقدام به جدایی و یا طلاق بنمایند. 

حق حیثیت : اگر همسر مرتکب به جرمی شود که حیثیت و آبروی خانواده را لکه دار کند زوجه حق شکایت به دادگاه را دارد.

شروط مبطل و باطل کننده عقد

اصولا هر شرطی که باعث تغییر ذات و معنای اصلی ازدواج شود باعث باطل شدن سند ازدواج و عقد می شود. بطور مثال اگر در سند ازدواج ذکر شود که طرفین با هم همسر نباشند این مسئله کاملا ازدواج را نفی می کند و ذات ازدواج  را تغییر میدهد و قابل انجام نیست.

شرط امکان ناپذیر : شروطی که انجام آنها از توان افراد خارج باشد و امکان پذیر نباشد مانند زنده کردن یک فرد مرده از نمونه هایی است که از توان خارج و غیر معقول است.

شرط بدون نتیجه و ثمره : شرطی که در آن نفع هیچ کدام از طرفین لحاظ نشده باشد و ضررورتی برای انجام آن نباشد مانند اینکه یک طرف غورباقه بخورد.

شرط نا مشروع : شروطی که قانون را نقض کند و یا بر خلاف قانون کشور باشد.

ضمانت شرایط ضمن عقد

باید بدانیم هر یک از شرایط ضمن عقد در سند ازدواج به رضایت طرفین ذکر و از سوی طرفین امضاء می شود و باید از سمت همسر رعایت و در صورت عدم رعایت قابل شکایت است.

نتیجه گیری

در کل باید بدانیم که شرایط ضمن عقد برای تداوم یک ازدواج و با هدف کامل شدن عدالت و بهتر شدن روابط بین طرفین وضع شده است. با توجه به این مسئله باید دانست که ازدواج یک قرداد نیست که مبنا منفعت فردی باشد بلکه ازدواج یک رابطه ی احساسی و دو طرفه است و به هدف ماندگاری و ایجاد یک خانواده ی کامل و معقول تصمیم به ازدواج بگیریم . مسئولیت بیشتری نسبت به تعهدات و ادامه زندگی داشته باشیم و از شرایط ضمن عقد در مسائل زناشویی خود برای بهبود زندگیمان بهره مند شویم.