به گزارش اطلاع نیوز به نقل از رسالت، در بحبوحه تشدید بیسابقه تنشهای نظامی میان عربستان سعودی و جنبش انصارالله یمن، ششمین سفر ابومحمد الجولانی، به ریاض در طول یک سال گذشته، پرسشهایی را درباره ماهیت امتیازات متقابلی که دمشق از عربستان سعودی طلب میکند، برانگیخته است و این سوال را مطرح میکند که آیا توافقنامه دفاعی امضا شده میان دو کشور به اعزام نیروهای نظامی سوریه به یمن منجر خواهد شد یا خیر. اگرچه دمشق وجود چنین طرحهایی را تکذیب میکند، اما شواهد نشان میدهد که این موضوع به یک اهرم چانهزنی حساس در روابط رو به گسترش میان طرفین تبدیل شده است.
اهداف سفر
سفر الجولانی که وزرای دفاع، دارایی و صنعت و همچنین رئیس دستگاه اطلاعاتی او را همراهی میکردند، فراتر از یک دیدار تشریفاتی بود. توافقنامههایی در حوزههای انرژی، آب، بهداشت و مسکن، و همچنین نخستین توافقنامه همکاری دفاعی میان وزارتخانههای دفاع دو کشور به امضا رسید. با این حال، آنچه اهمیت بیشتری دارد، زمانبندی این سفر است. این دیدار پس از هفتهها تشدید تنش بین جنبش انصارالله یمن و عربستان سعودی و هدف قرارگرفتن تاسیسات نفتی ریاض صورت گرفت و با گفتگوهایی پیرامون فعالسازی توافقنامه مکه همزمان شد.
از سوی دیگر، سوریه جولانی برای بازسازی خود به شدت نیازمند تأمین منابع مالی است. وزارت دارایی این کشور از امضای شش توافقنامه با «صندوق توسعه سعودی» و دریافت وامی به ارزش بیش از ۴۰۳ میلیون دلار خبر داد. این بودجه قرار است صرف حمایت از پروژههایی در حلب شود که شامل زیرساختهای برق، آب آشامیدنی، دفاع غیرنظامی و بیمارستانهاست.
روایتهای متناقض از حضور در یمن
چند روز پس از این سفر، خبرگزاری رسمی سوریه به نقل از یک منبع دیپلماتیک، هرگونه طرحی برای اعزام نیرو به یمن را بهطور قاطع تکذیب کرد. این منبع مدعی شده که صحبت از اعزام نیروهای نظامی سوریه به یمن در مقطع کنونی، بیاساس است و تصریح داد که همکاریهای نظامی فعلی بر آموزش نیروها، ارتقای توانمندیهای آنان و تبادل تخصص متمرکز است.
با این حال، این تکذیبیه در پی گزارشهایی از خبرگزاری فرانسه مطرح شد که به نقل از مقامات یمنی اعلام کرده بودند هزاران سرباز سوری قرار است به یمن اعزام شوند و صدها تن از آنان نیز هماکنون به مناطق مرزی رسیدهاند. علاوه بر این، خبرگزاری رویترز به نقل از منابع نظامی سوری و یک مقام آمریکایی گزارش داد که سوریه در هفتههای اخیر، تعداد محدودی از پرسنل نظامی را با مأموریت ارائه مشاوره و آموزش به عربستان سعودی اعزام کرده است.
این تفاوت میان تکذیبیه رسمی و گزارشهای میدانی نشان میدهد که حکومت جولانی مراقب است اینگونه القا نشود که درگیر یک جنگ خارجی شده است؛ اقدامی که با اولویتهای اعلامشده و ادعایی آن، یعنی ثبات داخلی و بازسازی، در تضاد خواهد بود. هرچند که این احتمال وجود دارد که همکاریهای دو طرف در آینده به یک توافق دفاعی مشترک یا پیوستن سوریه به «ائتلاف مکه» منجر شود.
نیاز ریاض به نظامیان سوری
عربستان سعودی با چالش نظامی فزایندهای از سوی جنبش انصارالله روبروست که خود را در قالب حملات موشکهای بالستیک و پهپادها به عمق خاک عربستان نشان میدهد. اگرچه عربستان سعودی از برتری هوایی و فناوری برخوردار است، اما جنگ زمینی در یمن، هم از نظر انسانی و هم از نظر مالی، بسیار پرهزینه بوده است. از همین رو حضور جنگجویانی که زیر نظر جولانی فعالیت میکنند، میتواند از فشاری که به عربستان وارد میشود، بکاهد. به ویژه اینکه تروریستهای تحت فرمان وی تجربه زیادی در جنگ شهری و فعالیت در مناطق کوهستانی دارند.
علاوه بر این، هرگونه مشارکت سوریه در یمن، در چارچوب راهبردی کلانتر برای ادغام سوریه در ساختار امنیتی خلیج فارس و به رهبری عربستان سعودی نیز قابل ارزیابی است. در مقابل این را هم نباید فراموش کرد که هرگونه مشارکت نظامی سوریه در یمن، برای دمشق پرهزینه است؛ ورود به جبهه جدید یمن، ارتش فرسوده سوریه را بیشتر تحلیل میبرد و در داخل کشور هم دولت الجولانی را باچالش مواجه خواهد کرد.
مدارای جولانی با صهیونیستها
از سوی دیگر، تحرکات تازه نیروهای رژیم صهیونیستی به ژرفای خاک سوریه ، از برپایی ایستهای بازرسی در روستاهای «طرنجه» و «جباتا الخشب» در شمال قنیطره تا بازرسی منازل و تفتیش سرنشینان خودروها ، بار دیگر عمق بیپایان این تجاوز را برملا کرده است. اشغالگران در تازهترین گام، سایهی نظامی خود را بر مناطق جنوبی سوریه گستردهتر از پیش گسترانیدهاند و با آرامشِ کامل، ارادهی خود را بر کوی و برزن اعمال میکنند. اما آنچه این تحرکات را از یک تجاوز صرف فراتر برده و به یک رسوایی ماندگار بدل کرده، سکوتِ زبانآور و انفعالِ شرمآورِ حاکمان موقت دمشق در برابر این همهتجاوز است.
در طول ماههای پس از فروپاشی دولت پیشین سوریه، روشنتر از هر زمان دیگری آشکار شده که متولیان جدیدِ کشور به جای مقابله با نیروی اشغالگر، راهِ همصدایی و سازش با آن را برگزیدهاند. گویا برای آنان، ساقط کردن حکومت پیشین غایتِ آرزوها بود و پس از آن، هر آنچه بر سر خاک و مردم کشور بیاید، دیگر در شمارِ اولویتهایشان نمیگنجد. تعرض به قنیطره، جولان و سویدا، در برابر دیدگانِ این جریان خیانتپیشه، به رویهای عادی بدل شده است؛ گویی این استانها دیگر بخشی از میهن نیستند تا پاسداری از آنان وظیفهای بر دوش حکومتِ نو باشد.
تراژدی تمام عیار
اما تراژدی این سازش از آنجا به اوج میرسد که همزمان با این بیتوجهیِ تمامعیار به اشغالگریِ آشکار، حاکمان موقت سوریه در جهتِ همسویی با عربستان سعودی در نبرد علیه مقاومتِ یمن گام برمیدارند. آنان که خاموش نشستهاند تا صهیونیستها خاکِ کشورشان را قطعهقطعه ببلعند، در جبههی دیگری، حاضر به مشارکت فعال در پروژهای برعلیه ملتی هستند که سالهاست در مرکز حمایت از مظلومان منطقه ایستاده است. تلاش برای میانجویی، ایفای نقش در ترتیبات بازدارندهی یمن یا هر صورتِ دیگری از بازی در زمینِ ریاض، در حقیقت تکمیلکنندهی همان خطِ خیانتی است که در برابر صهیونیستها در پیش گرفتهاند.
این معاملهی دوپهلو، دقیقاً همان دامی است که فاجعهای جبرانناپذیر برای عاملان آن رقم می زند. هر چقدر هم هیئت تحریرالشام بکوشد با نقشآفرینی در معادلات سعودی، اعتباری برای خود دست و پا کند، حقیقت از دید هیچ ناظر هوشیاری پنهان نمیماند: همدستی با اشغالگران و ستیز با مقاومت، مجموعهای از خیانتهاست که جز پشیمانی، حاصلی در پی نخواهد داشت. کسی که سکوتش به اشغالگر اجازه میدهد در قلب میهنش جولان دهد و در عین حال برعلیه جبههی آزادی منطقه صف میکشد، نه تنها مشروعیتاش را به تمامی از دست میدهد، بلکه سرنوشت خود و همراهانش را در چاهِ سیاهی رقم میزند که هرگز راه خروجی از آن نیست.